martes, 22 de abril de 2014

En maio e abril poemas mil

Mentres agardamos pola publicación neste blogue do voso Cancioneiro do Xuvia que estamos rematando e no que incluiremos as vosas poesías, queremos nestes días de primavera lembrar algúns dos poemas sobre ríos escritos en lingua galega ao longo do século XX e XXI... Algúns xa os coñecedes e outros ao mellor non, pero nunca é tarde. 
Empezamos cun poema do libro  O galo de Luís Amado Carballo:
  Desconsolo

Deixando aa fonte á chorar
fuxe o río pol-o quenlle
con pasadas de cristal...

              — Ay amante, amante
              ¿cando voltarás?,
              será pol-a Páscoa
              ou pol-a Trindá...


O cantar do merlo
quérea consolar:

              Voltará o amante
              ben cedo cicais,
              cicais poI-a Páscoa
              ou pol-a Trindá.
              Pon frores no pelo
              si é de lei, virá.


Contéstalle a fonte
no seu saloucar:

              Amores que fuxen
              xa non voltarán,
              nin pol-a Páscoa
              nin pol-a Trindá.
              Soyo follas secas
              Outono m'ha dar.


Ficaban tan soyo
na branca mañán,
o fuxir do río
y-a fonte a chorar.

E  por certo, unha preguntiña para mañá? Cal é o río que pasa pola cidade natal do autor e desemboca na ría desta? 
 

domingo, 6 de abril de 2014

O proxecto ríos pretende estudiar o rio Xuvia ó seu paso por San Sadurniño dende un punto de vista interdisciplinar. Os profesores participantes pretendemos achegar ó alumnado o coñecemento do ecosistema fluvial e o seu patrimonio etnográfico e cultural e tamén todo aquilo ó que os rios aportaron á nosa sociedade dende hai séculos. Trataremos pois de "aprender facendo" sobre este importante recurso.
Para traballar ímos facelo no contexto do proxecto ríos que ADEGA vouto a andar hai anos, podedes velo no seguinte enlace http://www.proxectorios.org/.
A nosa iniciativa enmárcase ademáis no Plan Proxecta da Consellería de Educación, en colaboración neste caso coa Consellería de Medio Ambiente e a organización ecoloxísta ADEGA.

viernes, 4 de abril de 2014

A CALIDADE HIDROMORFOLÓXICA NA CAMPAÑA DE OUTONO

Básease no estudo do río observando o estado do hábitat e do bosque de ribeira así como o réxime do caudal.A valoración de estes elementos permitirános coñecer a calidade ecolóxixa do ecosistema acuático,pero só cando os indicadores biolóxicos e fisioquímicos nos mostren un resultado óptimo estaremos seguros de que o río se encontra en boas condicións.
HABITAT:
Fluidez da auga
A auga é o elemento máis determinativo nun río.
É moi importante analizar o caudal do río e observar o réxime anual de chuvias da cunca. As pecipitacións poden ser estacionais e o río non levará auga nas estacións secas(fundamentalmente en ríos de montaña) aínda que a falta da auga pode estar ocasinada polols homes,polas desviacións de caudal río arriba ou pola sobreexplotación de acuíferos da cunca.
Támen hai que saber se o nivel de auga é habitual nesa época do ano comparando o nivel de uga de outros anos neses meses ou coninspeccións.
-Nosoutros observámos que no río Xubia a auga flúe e o nivel de auga era o adecuado para a época.

Os rápidos
Débense ter en conta os seguintes aspectos:
*A predominancia de zonas de corrente lenta(balsas).
*Se hai pozos con certa profundidade.
*A predominancia de rápidos es eé igual á cantidade de balsas.
Estes valores deben der tomados nun tramo do río non en todo o treito.
En función disto podemos clasificar as augas do río en:
*Augas rápidas(>0.3m/s)con pouca profundidade(<0.5m)
*Augas rápidas(>0.3m/s)con moita profundade(>0.5m)
*Augas lentas(<0.3m/s)con pouca profundidade(<0.5m)
*Augas lentas(<0.3m/s)con moita profundidade(>0.5m)
-No río Xubia obsérvase que afrecuencia de rápidos é ocasional e observámos que o río todalas categorías a partir da nosa unidade de mostraxe.
Substractos
Este apartado so pode levarse a cabo se vemos o leito do río senon é moi perigoso e NON SE DEBE FACER!
E preciso a determinación de:
*Bloques e pedras:<64mm(as pedras:5.4-25cm de diámetro e os bloques >25cm de diámetro).
*Coídos e gravas:2-64mm(0.7-50.4cn de diámetro).
*Área:0.6-2mm(graos de 0.1-0.7cm de diámetro).
*Limos e arxilas:<0.6mm(partículas finas de <0.1cm de diámetro).
*materia orgánica:follas e paus.
Os resultados deben facer referencia da unidade de mostraxe,observando os macroinvertebrados(a redor de 20-100m de radio).
A sombra sobre o río
A cantidade de luz que chega ao río é importante porque facilita o crecemento das plantas acuáticas e das algas.

• Desde dentro do río ou desde o borde da beira observaremos se hai moitos ou poucos claros que permitan o aceso da luz solar a lámina da auga. Hai que ter en conta que este apartado non fai referencia a se o día está soleado ou nubrado.

- Nosoutros puidemos ver que o río Xubia é sombreado con claros (que é a mellor sombra para un río )

Heteroxeneidade

Neste apartado hai que ver as estruturas naturais que atopamos no leito da unidade de mostraxe e que actúan como elementos de heteroxenidade: follaxe, troncos, raíces expostas ou espigóns naturais.

Estes elementos son pezas claves para proporcionar o hábitat físico que colonizarán organismos acuáticos. Constitúen, ademais, unha fonte de alimento para estes organismos.

- Puidemos observar que hai unha follaxe escasa (<10%), troncos e polas, raíces expostas e diques naturais.

Bosque de ribeira

O bosque de ribeira é a franxa de vexetación que encontramos entre o ambiente terrestre e o fluvial e que permite o desenvolvemento de determinadas comunidades animais e vexetais. Os bosques de ribeira,ademais deste función como receptáculo de especies vivas, tamén funcionan como corredores biolóxicos que dan continuidade espacial á paisaxe.

- O bosque de ribeira no río Xubia é moderada na marxe dereita e esquerda.

O caudal

Que un río leve maís ou menos auga afecta a moitos organismos e comunidades que conviven dentro dese ecosistema.

• Á hora de medir o caudal cómpre determinar as dimensións do
leito e a velocidade da auga.

- Resultado dos cálculos que fixemos sobre o caudal do Xubia:

Ancho: 13m Sección: 26.715m2

Profundidade: 2.055m Velocidade: 0.6m/s

· Caudal : 17.81m3/s
Alba Aneiros e Verónica Pena

CALIDADE FÍSICOQUÍMICA NA CAMPAÑA DE OUTONO

Os datos tomados en relación a esta parte do proxecto, son os máis instantaneos de todos, xa que nos permiten saber a situación da auga no momento da recollida, pero poden variar rapidamente.

TEMPERATURA
Presenta pequenas variacións ,debidas á influenza do sol na auga, pero tamén pode presentar variación debido á ación humana (vertidos quentes ao río). Relaciónase coa cantidade de osíxeno disolto (a temperatura reduce a solubilidade do osíxeno), que condiciona o desenrolo de certos seres vivos.Tamén xoga un papel directo no crecemento das bacterias (+ T) e en ocasións, son necesarios uns niveis concretos de temperatura para que afloren certas especies.
Mídese co termómetro.

Temperatura do río Xubia = 11Cº

pH
Determina o grao de acidez ou alcalinidade do río. As cuncas graniticas ou os vertidos das fábricas poden causar a súa variación.O pH é moi determinante á hora da supervivencia de moitos organismos.
Mídese mediante unha pastilla de pH e unha escala de cores.

PH do río Xubia = pH 7 (neutro)

NITRATOS
Son fundamentais para o crecemento das algas e plantas acuaticas, e segundo a súa concentración( que depende da descomposición dos seres vivos) aparecen ou non certas poboaciones. Os vertidos e os fertilizantes agrícolas que caen ao río aumentan a concentración de nitratos, o que pode chegar a ser moi perigoso. A saturación de nitróxeno das augas, pode provocar unha situación de eutrofización (diminuición dos niveis de osíxeno debido a unha forte degradación de material orgánico) que afectaría a todos os seres vivos.
Mídese mediante dúas pastillas de nitratos e unha escala de cores.

Nitratos do río Xubia = 5mg/l

OSÍXENO DISOLTO
A súa concentración varía de forma inversamente proporcional á temperatura. Manter uns niveis adecuados é moi importante, xa que por niveis inferiores aos 4 mg/l, as poboacións acuáticas, veranse afectadas.O osíxeno proven basicamente da atmosfera e dos seres fotosintéticos.A salinidade, ao igual que a temperatura mantén unha realación inversamente proporcional co osíxeno. É moi necesario na respiración e degradación dos seres vivos.
Mídese servindonos de dúas pastillas de osíxeno e unha escala de cores.

Osíxeno disolto no río Xubia = 8 mg/l

SATURACIÓN
É unha maneira de medir a concentración de osíxeno, pero sobre o total que pode soportar o auga dese río.
Mídese con axuda dunha taboa e depende da temperatura da auga e da cantidade de osíxeno disolto.

Saturación do río Xubia = 67%
TRANSPARENCIA
Indícanos a cantidade de partículas disoltas ou en suspensión que ten o río. Esto permite á súa vez coñecer a cantidade de luz que chega aos niveis mais fondos. Pode variar debido a un forte removido causado polas chuvias ou polas actividades humanas (verteduras e extraccións de áridos).
Nesta ocasión mediuse grazas a unha táboa, dividida en sectores.Póñeselle enrima unha botella , e en función de ver mais ou menos sectores , será mais ou menos trasparente.

Transparencia do río Xubia = observanse todos os sectores


Atendendo a todos estes datos podemos concluir que o río Xubia ten unha boa calidade fisicoquímica.


Jua Daniel Carballeira e Carlos Martínez 4º B

sábado, 1 de marzo de 2014

A BIODIVERSIDADE

Os ríos son fonte de diversidade. Neste apartado anotamos as especies vexetais e animais que temos no noso treito.

Plantas acuáticas: - Fento real

Árbores: - Abeleira                                   - Eucalipto
               - Ameneiro                                - Freixo
               - Bidueiro                                  - Loureiro
               - Carballo                                  - Salgueiro
            
Anfibios: - Ra vermella

Peixes: - Troita

Aves: Garza real

Só hai unha especie exótica o Eucalipto.
MACROINVERTEBRADOS

No río buscamos macroinvertebrados porque nos sirven de bioindicadores, xa que nos permiten determinar de maneira inditecta a calidade do ecosistema.
(Na primeira entrada pódese ver en fotografías o momento de captura e indentificación)
Na inspección apareceron:

Tricópteros: - Brachycentridae
                      - Hydropsychidae
                      - Limnephilidae
                      - Sericostomatidae

Dípteros: - Tipulidae

Heterópteros: - Gerridae

Planarias

Crustáceos: - Gammaridae

Moluscos: - Lymnaeidae
                  - Planorbidae

Odonatos (Larvas de libélula):  - Aeshnidae
                                                      - Calopterygidae
                                                      - Libellulidae

Con axuda da ficha e a clave dicotómica indentificamos as familias.

O índice de macroinvertebrados daba como resultado Moi bo: augas non contaminadas ou non alteradas de modo sensible.

lunes, 3 de febrero de 2014

AS VEIGAS

Na seguinte imaxe vemos o proceso de sedimentación, neste caso no río Castro (afluente do Xubia), despois do que por eiquí coñecemos como unha "riada".

Os restos de materia orgánica se "compostarán" en superficie durante meses aportando deste xeito fertilidade natural a estes terreos do val do río, coñecidos dende sempre pola súa fertilidade.